NIEUWJAARSTOESPRAAK 6 januari 2019

Beste mensen,

Deze nieuw­jaarstoespraak begin ik met een te­rugblik en een vooruitblik. Daarom eerst acht punten uit het afgelopen jaar:

  1. De bezetting van het pastoraal team is dit jaar tot een onaanvaardbaar niveau gedaald. Met de pensionering van Jeanine Heezemans en het emeritaat van pastoor Paul de Maat is het team nu zwaar onderbezet. Waar tot voor kort nog 6 fulltime mensen werkten, zijn dat er nu 2,8. En dat voor de Mariaparochie op Walcheren en voor onze Pater Damiaanparochie samen. Dat is echt onverantwoord! Lapmiddelen zorgen er voor dat we overleven, maar dat kan je niet te lang hebben. Hierbij doe ik dan ook een beroep op ons Bisdom Breda om deze nijpende kwestie op te lossen. Ik wens pastoor Fons van Hees en de pastoraal werkers Wiel Hacking en Ria Mangnus toe dat het team spoedig structureel wordt aangevuld.
  2. Samenwerkingsverband Boven de Schelde kan nog steeds een beroep doen op vele emeriti voor de ondersteuning van de locaties. Vanaf deze plaats wil ik hen bedanken voor een niet-aflatende inzet.
  3. Afgelopen jaar is er elk weekend een viering in onze kerk geweest. Uitzonderingen waren het afscheid van Jeanine en bij de Pater Damiaanviering. Binnen het cluster Kwadendamme – Hansweert – Ovezande zijn de tijden van de vieringen op elkaar afgestemd. We hadden 31 keer een eucharistieviering, 14 keer was er een pastoraal werker en 9 keer heeft de werkgroep Liturgie de viering verzorgd.
  4. Net als elders loopt het aantal sacramenten in onze kerk terug. Geen kerkelijk huwelijk, wel 6 Eerste Communicanten, 6 dopelingen en 4 kerkelijke uitvaarten.
  5. Ons kerkgebouw en pastorie houden we in goede staat. Een deskundig onderzoek laat zien dat de verwachte kosten voor de komende 10 jaar best meevallen. Dat is goed beheersbaar. De proef om voorin een paar rijen banken eruit te halen en te vervangen door stoelen, lijkt positief. Op die eerste 5 rijen stoelen kunnen nu 60 mensen comfortabeler zitten. Kom gerust verder naar voren. Een meer geclusterde groep mensen in de kerk is gezelliger en vooral voor de voorganger aangenamer. Als de overgang in één keer naar voren te groot is, nodig ik u uit om elke week één rij naar voren te komen. Dan komt het ook in orde. De werkgroep gebouwen is nog bezig met de verdere afstelling van de kachel. Via proeven met rook is meer inzicht gekregen over de bewegingen van de warme en koude lucht. Wordt vervolgd.
  6. Onze parochiekern heeft ook in 2018 laten zien en voelen dat we vitaal en zelfdragend zijn, dat we een actieve geloofsgemeenschap zijn. Trots zijn we er op dat we het financieel vooral door uw bijdragen blijven redden. We doen veel in eigen beheer om de kosten beheersbaar te houden. In voorkomende gevallen zorgen we voor extra middelen door een grote actie te voeren. In tegenstelling tot een aantal andere parochiekernen lukt het nog steeds om geen rode cijfers te schrijven.
  7. Onze ruim 100 vrijwilligers zijn de echte dragers van een vitale geloofsgemeenschap. Veel, heel veel gebeurt buiten ieders gezichtsveld. Overal zit inzet van mensen achter: de versierde kerk, alles gereed maken voor de viering, de misdienaars, de kerststal, de lectoren, een schone kerk, ziekenbezoekjes, de financiële zaken, de ledenadministratie, de gebouwen, de verbinding met de school, onze beide koren, de caritas, de stukjes in parochienieuws. Wat een inzet wordt er gepleegd voor onze kerk en geloofsgemeenschap. In allerlei maatschappelijke organisaties is het lang niet vanzelfsprekend dat mensen langdurig beschikbaar zijn als vrijwilliger. Dank u, beste vrijwilligers. Het blijft een hoopvol teken dat zo velen zich geheel belangeloos inzetten. Trouwens, ook bij een klusdag als in april melden mensen zich. Sommigen zou je flitsvrijwilliger kunnen noemen, vrijwilliger voor een klusje. Ook hen zijn we dankbaar.
  8. Wat hebben we dit jaar weer prachtige activiteiten gehad in en rond de kerk.
  • Een sfeervolle oecumenische viering met de PKN-kerk DEO
  • De tentoonstelling over Kruisbeelden met de openingslezing door Wiel
  • Op het Klomppop terrein de viering in de tent met de doop van Soof en muzikale begeleiding van gitarist JP de Klerk en zijn dochter Lonneke voor de zang
  • Bij de viering van onze patrones met een grote groep gewandeld naar de kapel, daar gezongen en gebeden
  • De diverse acties vanuit de caritas
  • De rondleidingen met gids bij de Open Monumentendagen
  • Het verteltheater Francesco als eenmalig alternatief voor de dierendagviering
  • Het 40 jarig jubileum van de bloemendames
  • De respectvolle Allerzielenviering op de zondagmiddag
  • De Sint Maartenviering met een aangrijpende act over zijn rode mantel
  • De terugkomviering met de vele jonge gezinnen
  • De oudjaarviering door koor Oal In

Eén activiteit heb ik nu nog niet vermeld. Dat is de actie in mei die we samen met de school voor de dorpsmoestuin en de Voedselbank hebben gevoerd. Op zo’n moment wordt nog eens extra duidelijk hoe verweven de kerk in Ovezande met het dorp is en vice versa. De kerk staat letterlijk en figuurlijk centraal in het dorp.

Dat bleek ook bij de parochieavond die we half december hebben gehouden. Wat een opkomst! Daaruit blijkt de grote betrokkenheid van u bij de toekomst van onze kerk en geloofsgemeenschap. De grote eensgezindheid en vastberadenheid helpen om half januari het gesprek aan te gaan met de agendacommissie van het parochiebestuur.

Kortom, we kunnen met enige trots en voldoe­ning terugkijken op wat we met elkaar in het afgelopen jaar hebben gerealiseerd. Ik zal echter de verleiding weerstaan om u een te rooskleurig beeld voor te schotelen voor de toekomst. Ik wil daarom een paar grote en kleine uitda­gingen noemen voor het komend jaar.

  1. Door de onderbezetting van het pastorale team zullen meer taken door de parochiekern zelf opgepakt moeten worden
  2. Bestaansrecht verlies je als parochiekern sowieso als je niet meer vitaal en zelfdragend bent. Kortom, we moeten aan de weg blijven timmeren met activiteiten, we moeten ons als vrijwilliger blijven of gaan inzetten voor de kerk en we moeten ook financieel ons steentje blijven bijdragen.
  3. Komende jaren zullen we nog meer gaan afstemmen met ons cluster en met de Pater Damiaanparochie. Kijken waar je elkaar kunt helpen en ondersteunen. Soms past een activiteit prima in de eigen parochiekern, soms kan het ook cluster breed of zelfs in de gehele parochie. Kerken sluiten kan geen doel op zich zijn, het gaat om een vitale Pater Damiaanparochie. Dat heeft alleen een kans van slagen wanneer je uit vitale parochiekernen bestaat, die samen bouwen aan de parochie.
  4. De toekomst van de katholieke kerk in onze regio zal dit nieuwe jaar via het parochieplan onderwerp van discussie zijn.
  5. Tot slot is het een uitdaging om de nieuwe kansen te zien en op te zoeken. Toen ik deze toespraak schreef, deed me dat denken aan de heilige boom bij Bergharen in Gelderland, in de volksmond het heilig bömke genoemd.

Vanaf de 14e eeuw vond er een Mariaverering plaats op de Kapelberg in Bergharen bij een abdijhoeve voor de kloosterlingen. Bij de reformatie werd het hele complex vernield en kwam een einde aan deze plek voor de monniken. Met de stenen van de abdij werden boerderijen in de omgeving verbeterd en uitgebreid. Van de abdij zelf was in een mum van tijd niks meer te zien. Het enige wat er van de trotse abdij over was: een boom die op de binnenplaats had gestaan. Nou ja, boom was eigenlijk een te groot woord want het was maar een bömke. De abdij was gesloopt maar de mensen waren nooit vergeten hoeveel welzijn en welvaart ze te danken hadden aan die monniken. Eeuwen achtereen bonden ze in de meimaand linten van allerlei kleur in dat bömke als teken van dankbaarheid en vooral van het vertrouwen dat Maria en de monniken voor wat wind in de rug zouden zorgen, mocht de tijd hen eens tegen komen zitten. Velen zagen in de bast van de boom de beeltenis van Maria.

De schrik was dan ook enorm toen door een najaarsstorm het bömke onder het natuurgeweld knakte. Waar moesten de mensen heen met hun gevoelens van dank en vertrouwen als je daarvoor geen aanknopingspunt meer hebt. Ze lieten wat er over was van het bömke maar liggen zoals het was geworden, want opruimen is dan weer zo onherroepelijk. Het voorjaar erna gebeurde er in Bergharen echter een groot wonder. Uit de resten van het geknakte bömke kwamen maar liefst 15 scheuten op. En de mensen zagen die scheuten en herkenden daarin de nieuwe initiatieven die in kerk en geloof van de grond waren gekomen en nog moesten komen, terwijl het kerkbezoek niet opkrabbelde net zo min als het bömke.

Nog meer nieuwe scheuten vorm geven is ook een uitdaging voor dit jaar. Een opdracht en een uitnodiging voor ons allemaal. Samen de goede dingen doen, met ieders inzet. Hier gaan we proactief mee aan de slag.

Bij deze Nieuwjaars ontmoeting wil ik elk van ons uitnodigen om eens op z’n Bergharens te kijken naar de bömkes in uw eigen persoonlijk leven. Misschien ook wel eens gedacht: veel van wat me dierbaar is, heb ik geïnvesteerd in mijn kinderen, maar lijkt in de knop gebroken. Maar als je goed naar hen kijkt dan zijn er wel meer dan 15 scheuten die ontroeren en je ongelijk aantonen. Of als je kijkt naar onze parochiegemeenschap: volop nieuwe scheuten, volop positieve ontwikkelingen, volop leven in de brouwerij. De bömkes in ons leven hebben in de voorbije 50 jaar zwaar geleden onder de stormen van de welvaart, maar scheuten van liefde, vertrouwen, omzien naar elkaar zijn er echt volop. Ik wens elk van ons veel scheuten dankbaarheid en veel scheuten geluk toe.

Zo meteen na de viering bent u allemaal van harte welkom in de pastorie voor de Nieuwjaars ontmoeting. Koffie, thee en fris voor de kinderen staat klaar. U bent van harte uitgenodigd.

Het parochiebestuur wenst u allen een gezond en gezegend 2019, ook voor uw gezin, familie en dierbaren. Ons zelf en u allen wens ik een levende parochiekern toe!

Ad Schenk, voorzitter

Terugblik viering Eerste Kerstdag met koortje van De Zandplaat

Het kinderkoor gaf extra cachet aan de kerstviering.